Zoeken naar bonnetjes

 

De stroom aan mensen die een veilig heenkomen in Europa zoeken lijkt oneindig. Het CBS verwacht dit jaar 70.000 asielzoekers. Ondertussen blijft het vertrouwen in de politiek onder de Nederlandse bevolking dalen, zo blijkt uit de laatste peiling van het Sociaal en Cultureel Planbureau. De democratie staat onder druk. De opkomst bij de gemeenteraadsverkiezingen daalt gestaag, al vanaf 1970. Minder dan de helft van haar inwoners neemt nog de moeite om naar de stembus te gaan. 

 

Debatten over loyaliteit en integriteit, aangewakkerd door bijvoorbeeld de Teeven-deal, heeft het vertrouwen in politici niet vergroot. Den Haag stond de afgelopen maanden in het teken van achteloze bon vivants. Opportunisme en partijpolitiek van dit soort maken de Nederlands bewindspersonen er niet betrouwbaarder op. 

 

De broosheid van het overheidsbeleid neemt toe. Over weinig beleidsterreinen bestaat er zoveel onzekerheid als over het vluchtelingenbeleid. Actuele cijfers over de instroom, uitstroom, kosten en opvang van vluchtelingen zijn schaars. Definities,

bedragen en cijfers lopen door elkaar en worden mondjesmaat vrijgegeven. De rest van de data is veroordeeld tot goed beveiligd en geduldig Haags papier. Ondertussen vraagt de vluchtelingencrisis om vertrouwen, in de overheid en haar

aanpak. Maar hoe kunnen we vertrouwen als we niet weten waarop we moeten vertrouwen?

 

Daarom zijn wij op zoek naar bonnetjes. Als trainees bij verschillende overheidsorganisaties speuren wij naar (open) data: cijfers, feiten en nog veel meer. Alles wat er valt te weten over vluchtelingen in Nederland, brengen wij samen op

Vluchtelingendata.nl. Cijfers zijn niet neutraal. Het verstoppen van cijfers biedt daarentegen niet eens de optie tot een onvooringenomen opinie. En keer op keer wordt duidelijk: het verhitte vluchtelingendebat kan flink wat factchecking gebruiken.

 

Cijfers krijgen een ware betekenis als ze zijn ingebed in een genuanceerde dialoog. Wij dagen de overheid en maatschappelijke organisaties uit de eerste stap te zetten: Kom maar over de brug met die data! Dan volgt de dialoog. Het is een spel van verleiden, trekken en duwen. Gesprekken met publieke figuren als Sander Terphuis en Leo Lucassen inspireren, maar bieden geen toegang tot de bulk data waarnaar we op zoek zijn. Lokale bewindspersonen zijn veelal terughoudend, bang voor mening van de boze burger en hetgeen dat de media roeptoetert. Een gesprek met de gemeente Gilze-Rijen, naar eigen zeggen al sinds 1993 gastheer vluchtelingen, biedt perspectief. Transparantie in de vluchtelingencrisis loont.

 

Robert Jansen, ex-intrum directeur van het COA, geeft ons steun: “Het platform is een noodzaak!” Hij stuurt ons door naar de top van overheidsorganisaties. Ambtenaren van de Ministeries van BZK en V&J zijn ons goed gezind, maar terughoudend om data los te laten. Alsof het de doos van pandora is. Net als het CBS, dat ons waarschuwt vooral niet de topambtenaren voor het hoofd te stoten. 

 

Integriteitskwesties zijn van alle tijden. Net als de doofpot. Maar wie meer wil bereiken dan een status quo, moet actie durven te nemen in plaats van zich te verstoppen en wachten tot de storm overwaait. Voorzichtigheid dient echter in het vluchtelingendebat geen groter goed. Waar we behoefte aan hebben, is moed.